Đi Chậm Có Thật Sự Tốt Hơn Đi Nhanh

Đi chậm và đi nhanh không phải một cuộc thi xem cách nào thắng cách nào. Đi nhanh giúp nhịp tim lên nhanh hơn, đốt nhiều năng lượng hơn trong cùng một khoảng thời gian, hợp với người khỏe mạnh muốn vận động mạnh hơn một chút. Đi chậm giúp cơ thể thư thái, dễ chịu sau bữa ăn, hợp với người lớn tuổi hoặc người mới hồi phục, hoặc những lúc muốn đi bộ để tĩnh tâm hơn là để tập luyện. Câu hỏi đúng không phải là chậm hay nhanh tốt hơn, mà là lúc này mình đi bộ để làm gì.

Đi chậm và đi nhanh giống nhau ở điểm gì

Điều nhiều người hiểu nhầm là coi đi chậm và đi nhanh như hai bài tập tách biệt, phải chọn hẳn một phe rồi trung thành với nó suốt đời. Thực ra cả hai chỉ là cùng một chuyển động, khác nhau ở nhịp độ. Bàn chân vẫn tiếp đất theo cách quen thuộc, cơ thể vẫn giữ nguyên cơ chế vận hành, chỉ có tốc độ thay đổi theo ý người đi. Cả hai đều không cần thiết bị, không tốn tiền, không phải đến phòng tập mới làm được. Cả hai đều tốt hơn hẳn việc ngồi yên một chỗ cả ngày, và cả hai đều có thể tập ở gần như mọi lứa tuổi, miễn là chọn đúng tốc độ cho đúng người, đúng lúc.

Nhìn kỹ hơn sẽ thấy phần lớn người đi bộ mỗi ngày, dù có để ý hay không, vốn đã tự đổi tốc độ nhiều lần trong cùng một buổi đi mà không gọi tên nó ra. Đoạn đầu còn hơi uể oải nên đi chậm, giữa chừng thấy người ấm lên thì bước nhanh dần, gần về tới nhà lại chậm lại để nhịp thở dịu xuống trước khi vào nhà. Việc tách "đi chậm" và "đi nhanh" thành hai lựa chọn tách bạch chỉ là cách gọi tên cho dễ, còn cơ thể thật ra vẫn đang tự điều chỉnh liên tục theo cảm giác của chính nó.

Khác nhau ở đâu giữa đi chậm và đi nhanh

Khác biệt lớn nhất giữa hai tốc độ nằm ở năm điểm. Trước hết là mức năng lượng tiêu hao trong cùng một khoảng thời gian. Đi nhanh khiến cơ thể phải làm việc nhiều hơn để duy trì tốc độ, nên trong mười lăm phút, người đi nhanh thường tiêu hao nhiều năng lượng hơn người đi chậm. Đây là lý do người muốn tăng cường độ vận động, muốn thấy hơi thở gấp hơn một chút, thường chọn đi nhanh.

Bên cạnh đó là cảm giác với hơi thở và nhịp tim. Đi nhanh làm hơi thở gấp hơn, tim đập nhanh hơn một cách rõ rệt, tạo cảm giác "đang tập luyện" thật sự. Đi chậm gần như không làm thay đổi hơi thở, tim vẫn giữ một nhịp êm, phù hợp với lúc cơ thể cần được nhẹ nhàng hơn là được thử thách. Đây cũng là lý do vì sao rất ít người thấy khó thở khi đi chậm sau bữa tối, trong khi cũng đoạn đường đó, nếu đi thật nhanh ngay lúc bụng còn no, nhiều người lại thấy tức bụng, khó chịu hơn là nhẹ nhõm.

Một điểm khác ít ai để ý là tác động lên khớp gối và bàn chân khi cơ thể chưa sẵn sàng cho cường độ cao. Người lớn tuổi, người mới ốm dậy, hoặc người có khớp gối nhạy cảm, đi nhanh có thể tạo áp lực lớn hơn lên mỗi bước chân so với việc cơ thể họ đang quen. Đi chậm giảm bớt áp lực đó, cho khớp và cơ thời gian thích nghi dần, thay vì bị đẩy vào cường độ mà nó chưa kịp chuẩn bị.

Một điểm nữa là khả năng duy trì lâu dài. Đi nhanh đòi cơ thể phải gắng sức hơn mỗi lần ra ngoài, nên với người chưa quen vận động, nó dễ khiến buổi đi bộ trở thành việc phải "cố" mới xong, và cái gì phải cố thường khó giữ đều mỗi ngày. Đi chậm nhẹ nhàng hơn, ít đòi hỏi ý chí hơn để bắt đầu, nên với nhiều người mới tập thói quen đi bộ, bắt đầu bằng tốc độ chậm rồi tăng dần lại là cách giữ được thói quen lâu hơn là lao ngay vào tốc độ nhanh rồi bỏ cuộc sau vài ngày vì thấy nặng nhọc.

Cuối cùng, và có lẽ là điểm dễ bị bỏ quên nhất, là vai trò với tâm trí. Đi nhanh cuốn sự chú ý vào nhịp thở, vào tốc độ, vào việc hoàn thành một quãng đường trong một khoảng thời gian nhất định. Đi chậm lại mở ra một khoảng trống khác: mắt có thời gian nhìn kỹ một tán cây, tai có thời gian nghe rõ tiếng bước chân của chính mình, đầu óc có thời gian lắng lại sau một ngày ồn ào. Đi chậm, vì vậy, không chỉ là một cách vận động nhẹ hơn, mà còn gần với một hình thức thiền hành, nơi bước chân trở thành nơi neo sự chú ý.

Ai hợp đi nhanh, ai hợp đi chậm

Người khỏe mạnh, không có vấn đề về khớp, muốn tăng cường độ vận động trong ngày, muốn đổ mồ hôi nhẹ và cải thiện sức bền, nên ưu tiên đi nhanh vào những buổi tập chính, ba đến năm lần một tuần. Sau bữa ăn, khi cơ thể cần một chuyển động nhẹ để dễ chịu hơn là một bài tập nặng, đi chậm mười lăm đến hai mươi phút thường hợp lý hơn nhiều so với việc đi thật nhanh ngay sau khi vừa ăn no.

Người lớn tuổi, người huyết áp chưa ổn định, hoặc người mới hồi phục sau một đợt ốm, nên bắt đầu từ tốc độ chậm, đi đều mỗi ngày, rồi mới tăng dần nếu cơ thể cho phép, thay vì ép mình đi nhanh ngay từ đầu để "cho có hiệu quả". Và những lúc chỉ muốn ra ngoài để đầu óc được nghỉ, để nhìn ngắm, để một mình với suy nghĩ của chính mình, đi chậm luôn là lựa chọn đúng hơn, vì lúc đó mục đích không phải là vận động, mà là tĩnh tâm.

Cũng có những buổi đi bộ không cần chọn hẳn một tốc độ từ đầu tới cuối. Một gia đình ba thế hệ ra công viên buổi chiều, người trẻ có thể tách ra đi nhanh một vòng cho ra mồ hôi, rồi quay lại đi chậm cùng ông bà đoạn còn lại, không ai phải ép nhịp của mình theo người kia suốt cả buổi. Ngay cả một người đi một mình cũng có thể làm điều tương tự: đi chậm để khởi động, đi nhanh ở đoạn giữa khi cơ thể đã sẵn sàng, rồi chậm lại ở đoạn cuối để nhịp tim dịu xuống trước khi dừng hẳn. Tốc độ, suy cho cùng, là thứ có thể đổi trong cùng một buổi đi, không nhất thiết phải chọn một lần rồi giữ nguyên suốt quãng đường.

Một dòng suối chảy xiết qua đá và một dòng sông trôi chậm qua đồng bằng, cuối cùng đều ra tới biển. Chúng không tranh nhau xem dòng nào tốt hơn, mỗi dòng chỉ đang chảy đúng với địa hình nó đi qua. Bước chân của một người cũng vậy, có ngày cần chảy xiết, có ngày cần trôi chậm, và cả hai đều là một phần của cùng một hành trình.

Nếu vẫn còn phân vân trước khi ra khỏi nhà, có một câu hỏi đơn giản hơn nhiều so với việc so sánh chậm nhanh: hôm nay mình đi bộ để làm gì?

Câu hỏi thường gặp

Đi chậm hay đi nhanh tốt cho tim mạch hơn? Cả hai đều có ích khi tập đều đặn, chỉ khác nhau ở cường độ, không phải một trong hai là vô ích.

Người lớn tuổi nên đi nhanh hay đi chậm? Nên bắt đầu từ tốc độ chậm, đi đều mỗi ngày rồi mới tăng dần nếu cơ thể cho phép, ưu tiên sự an toàn hơn tốc độ.

Đi bộ nhanh có tiêu hao năng lượng nhiều hơn đi chậm không? Có, trong cùng một khoảng thời gian, đi nhanh khiến cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn đi chậm.

Có nên đổi tốc độ đi bộ tùy từng ngày không? Có, tùy mục đích của buổi đi mà chọn tốc độ phù hợp, không cần giữ cố định một tốc độ duy nhất mãi mãi.