Một Ngày Đều Đặn Mang Lại Lợi Ích Gì Cho Sức Khỏe

Một ngày đều đặn không làm cơ thể khỏe lên trong một sớm một chiều, nhưng nó âm thầm gỡ bớt rất nhiều gánh nặng nhỏ mà người ta hay bỏ qua. Bụng biết khi nào nên đói nên tiêu hoá trôi chảy hơn. Năng lượng không tụt bất ngờ giữa buổi chiều. Tâm trạng bớt lên xuống thất thường. Đầu óc tập trung mượt hơn, ít phải gắng sức. Và cuối ngày, giấc ngủ đến dễ hơn, không phải vật vã chờ cơn buồn ngủ ghé qua. Đây không phải năm điều tách rời, mà là năm mặt của cùng một thứ: một cơ thể quen với nhịp thì làm việc nhẹ nhàng hơn một cơ thể phải liên tục đoán xem hôm nay sẽ ra sao.

Nguyên do gốc rễ vì sao cơ thể thích đều đặn hơn cố gắng nhất thời đã được nói tới ở một bài trước. Bài này đi thẳng vào phần thiết thực hơn: cụ thể một ngày đều đặn mang lại điều gì, nhìn thấy được, cảm nhận được, không phải một khái niệm mơ hồ.

Một điều dễ khiến người ta bỏ cuộc sớm là mong chờ một sự thay đổi lớn ngay từ ngày đầu tiên. Giữ giờ ăn ngủ đều trong một hai hôm rồi tự hỏi sao chưa thấy khác gì, rồi bỏ luôn. Những lợi ích dưới đây hiếm khi đến ngay lập tức, chúng cộng dồn từng chút, giống cách một khoản tiết kiệm nhỏ mỗi ngày không làm giàu ngay, nhưng sau một thời gian nhìn lại mới thấy đã khác hẳn so với lúc bắt đầu.

Bụng nhẹ hơn, tiêu hoá trôi chảy hơn

Ăn đúng giờ mỗi ngày, bụng dần quen với việc khi nào nên làm việc và khi nào nên nghỉ. Người ăn giờ giấc thất thường, bữa trưa lúc mười một giờ, có hôm lại lúc hai giờ chiều, thường hay gặp cảm giác đầy hơi, khó tiêu, hoặc bụng cồn cào không đúng lúc. Ngược lại, người giữ giờ ăn ổn định trong một thời gian thường thấy bụng dễ chịu hơn, ít có những cơn khó chịu bất thường giữa hai bữa. Đây không phải vì một món ăn nào đó thần kỳ, mà vì hệ tiêu hoá cũng là một bộ phận thích làm việc theo giờ, không thích bị gọi dậy bất chợt rồi lại bỏ đói ngay sau đó.

Năng lượng ổn định hơn, không tụt dốc giữa chiều

Có một kiểu mệt rất quen: ăn trưa xong, đến khoảng ba bốn giờ chiều, người bỗng nặng trịch, mắt díu lại, muốn gục xuống bàn. Nhiều người nghĩ đó là do làm việc nhiều, nhưng thường gốc rễ nằm ở giờ giấc ăn ngủ ngày hôm đó, hoặc vài ngày trước, đã lệch nhịp. Một người giữ giờ ngủ, giờ ăn, giờ vận động tương đối cố định thường ít gặp cơn tụt sức đột ngột này hơn. Không phải vì họ có nhiều năng lượng hơn người khác, mà vì năng lượng của họ được chia đều ra cả ngày, thay vì dồn hết vào buổi sáng rồi cạn sạch lúc xế chiều.

Tâm trạng có dễ đoán hơn không?

Thử nhớ lại một tuần gần đây: có ngày nào tự nhiên thấy cáu gắt vô cớ, hoặc chùng xuống không rõ lý do? Phần lớn thời gian, cảm xúc thất thường kiểu này không đến từ một chuyện gì lớn, mà đến từ một ngày trước đó ngủ trễ, ăn giờ giấc lộn xộn, hoặc bỏ bữa rồi ăn bù quá no. Một ngày đều đặn không khiến người ta vui hơn, nhưng khiến tâm trạng bớt lên xuống bất thường, đỡ những cú chao đảo cảm xúc không rõ nguyên do. Nhiều người giữ nhịp sống ổn định một thời gian nhận ra mình bớt hẳn những cơn cáu gắt tự dưng ập tới giữa ngày.

Đầu óc tập trung trôi chảy hơn, ít phải gắng sức

Một cái đầu vừa phải lo giờ ăn, vừa buồn ngủ giữa chừng, vừa cố tỉnh táo vì tối qua ngủ muộn, khó có thể tập trung trọn vẹn vào bất cứ việc gì. Ngược lại, khi giờ ăn, giờ ngủ đã ổn định, đầu óc không phải chia sức cho việc điều chỉnh những xáo trộn nhỏ đó, và phần còn lại dồn được cho công việc trước mắt. Nhiều người làm việc trí óc nhận ra mình viết một email, đọc một tài liệu, hay trò chuyện với người khác trôi chảy hơn hẳn vào những tuần giữ nhịp sống đều, so với những tuần giờ giấc xáo trộn. Cái khác biệt không nằm ở việc suy nghĩ nhanh hơn hay thông minh hơn, mà ở việc bớt phải dừng lại giữa chừng để xử lý cơn buồn ngủ bất chợt hoặc cơn đói đến không đúng lúc.

Cuối ngày, giấc ngủ đến dễ hơn

Đến tối, sau một ngày trôi qua đúng nhịp, cơn buồn ngủ thường đến đúng lúc, nhẹ nhàng, không phải cố nằm im chờ đợi. Ngược lại, một ngày ăn ngủ lộn xộn thường kéo theo một buổi tối trằn trọc, đầu vẫn tỉnh dù người đã mệt. Có thể hình dung nhịp ngày giống thuỷ triều, không dâng lên ồ ạt bất ngờ, mà lên xuống đúng một khung giờ quen thuộc mỗi ngày, và bờ biển cũng dần quen theo đó mà không phải gồng mình đón mỗi con sóng như một bất ngờ. Cơ thể cũng vậy, quen một nhịp thì đến giờ nghỉ sẽ tự nhiên muốn nghỉ, không cần phải ép.

Một ngày đều đặn có thể bắt đầu từ đâu

Không cần thay đổi tất cả cùng lúc. Có thể bắt đầu bằng một việc nhỏ nhất, giữ giờ ăn sáng và giờ đi ngủ tương đối cố định trong một tuần, rồi mới nghĩ đến những việc khác. Bữa trưa và bữa tối nên cách nhau một khoảng thời gian tương tự mỗi ngày, thay vì hôm sớm hôm muộn. Buổi chiều, nếu cảm thấy sắp tụt sức, một khoảng nghỉ ngắn năm mười phút, hoặc một ly nước, thường hữu ích hơn một tách cà phê vội vàng. Và quan trọng nhất, giữ nhịp này đều trong ít nhất một tuần trước khi đánh giá xem có thấy khác biệt hay không, vì cơ thể cần vài ngày để quen với một nhịp mới trước khi trả lại lợi ích của nó. Nếu một hôm nào đó lỡ lệch giờ, cũng không cần quá lo, chỉ cần quay lại đúng nhịp ngay từ hôm sau, thay vì bỏ hẳn vì nghĩ mình đã phá vỡ mọi cố gắng trước đó.

Câu hỏi thường gặp

Phải giữ đều đặn bao lâu mới thấy khác biệt? Thường sau khoảng một tuần giữ giờ ăn, giờ ngủ ổn định, nhiều người đã cảm nhận được bụng nhẹ hơn và ít tụt sức giữa buổi chiều hơn. Một vài lợi ích như tâm trạng ổn định hay giấc ngủ dễ đến hơn có thể cần thêm một hai tuần mới rõ rệt.

Một ngày lỡ lệch giờ thì có làm mất hết công sức trước đó không? Không. Một ngày lệch nhịp không xoá sạch những gì đã xây dựng được trước đó. Chỉ cần quay lại đúng nhịp cũ ngay từ ngày tiếp theo, thay vì bỏ hẳn vì nghĩ mình đã làm hỏng mọi cố gắng.

Người làm ca kíp, giờ giấc thất thường có áp dụng được không? Có thể áp dụng ở mức tối đa có thể, giữ cố định phần nào bản thân kiểm soát được, chẳng hạn giờ ăn trong ca làm việc, dù giờ ngủ buộc phải thay đổi theo lịch. Giữ đều một phần vẫn tốt hơn không giữ gì cả.

Đều đặn có nghĩa là cứng nhắc, không được linh hoạt không? Không. Đều đặn ở đây là giữ một khung giờ chung cho phần lớn ngày trong tuần, không phải một kỷ luật tuyệt đối không được lệch dù chỉ một lần. Thỉnh thoảng có một bữa tiệc, một chuyến đi làm xáo trộn giờ giấc vẫn hoàn toàn bình thường.

Một ngày đều đặn không phải là công thức bí truyền, cũng không hứa hẹn phép màu. Nó chỉ đơn giản là cách cơ thể được nghỉ ngơi khỏi việc phải liên tục đoán mò xem hôm nay sẽ ra sao. Có lẽ điều đáng thử không phải là làm được thật nhiều thứ đúng giờ, mà là chọn một việc nhỏ nhất, giữ nó đều trong một tuần, rồi để chính cơ thể trả lời xem có khác biệt hay không.