Tư Thế Ngồi Ảnh Hưởng Đến Hơi Thở Như Thế Nào

Ngồi khom người về phía trước không chỉ khiến lưng mỏi, nó còn ép hơi thở lại. Khi ngồi gù, khoang bụng và lồng ngực bị thu hẹp, phần cơ nằm dưới phổi không hạ xuống được hết cỡ mỗi lần hít vào, khiến hơi thở dồn lên ngực trên, trở nên ngắn và nông. Ngồi thẳng, mở được khoảng bụng phía trước, hơi thở tự nhiên đi sâu hơn và chậm lại.

Điều nhiều người chưa để ý: hơi thở đổi theo từng cách ngồi

Phần lớn người ta nghĩ ngồi thẳng hay ngồi khom chỉ ảnh hưởng đến lưng, cổ, vai, chuyện đau mỏi. Ít ai để ý rằng chỉ cần đổi tư thế ngồi, nhịp thở cũng đổi theo gần như ngay lập tức. Thử một lần: ngồi khom hẳn xuống, hai vai đổ về trước, rồi hít vào thật sâu. Hơi thở khi đó thường ngắn, dừng lại đâu đó ở ngực, chưa kịp xuống bụng đã hết. Bây giờ ngồi thẳng lưng lên, để khoảng bụng phía trước được mở ra, hít vào lần nữa. Hơi thở lúc này thường đi xa hơn, chậm hơn, và có cảm giác no đầy hơn. Cùng một người, cùng một lá phổi, chỉ khác cách ngồi mà thôi.

Vì sao ngồi khom lại khiến hơi thở nông hơn

Cơ thể thở chủ yếu nhờ một tấm cơ nằm ngay dưới phổi, gọi là cơ hoành. Khi hít vào, tấm cơ này hạ xuống, kéo phổi giãn ra để không khí tràn vào; khi thở ra, nó lại nâng lên, đẩy không khí đi. Muốn hạ xuống hết mức, cơ hoành cần một khoảng trống phía dưới, chính là khoang bụng, để các cơ quan trong đó nhường chỗ tạm thời.

Khi ngồi khom lưng, cúi người về phía trước trong lúc gõ máy tính hay nhìn điện thoại, phần thân trên gập lại như một chiếc lò xo bị nén. Khoang bụng bị ép hẹp, lồng ngực cũng thu nhỏ theo. Cơ hoành lúc này chỉ còn rất ít khoảng trống để hạ xuống, buộc phải dừng lại sớm hơn bình thường. Cơ thể vẫn cần đủ không khí, nên nó bù lại bằng cách thở nhanh hơn và nông hơn, dồn phần lớn hoạt động lên vùng ngực trên, nơi vai và cổ phải gắng thêm để hỗ trợ từng nhịp thở. Đây cũng là lý do nhiều người ngồi làm việc lâu, khom lưng cả buổi, đến cuối ngày thấy vai gáy căng cứng dù không hề vận động cơ tay nhiều.

Một dòng nước bị bóp qua khúc cong hẹp sẽ chảy giật cục, không đều; chỉ khi lòng sông thẳng và rộng, nước mới trôi một mạch, êm và đầy. Hơi thở qua một tư thế khom cũng vậy, nó bị nén lại, đi từng đoạn ngắn thay vì một dòng liền mạch.

Điều này không chỉ xảy ra khi ngồi trước máy tính. Ngồi ăn cơm mà cúi gằm mặt xuống bát, ngồi lái xe với vai co lên gần tai, ngồi lướt điện thoại với cổ gập hẳn về trước, tất cả đều là những dáng khom khiến khoang bụng bị ép lại y như nhau. Có người thấy lạ khi vừa ăn xong đã thấy nặng bụng, khó thở thoải mái, một phần vì bữa ăn no chiếm chỗ trong bụng, một phần vì tư thế cúi ăn đã ép sẵn khoảng trống đó từ trước.

Hơi thở nông lặp lại cả ngày cũng lặng lẽ bào mòn sức bền

Một lần ngồi khom vài phút không đáng kể. Nhưng một người ngồi làm việc tám, chín tiếng mỗi ngày, phần lớn thời gian ở tư thế cúi về phía trước, thì hơi thở nông không còn là chuyện nhất thời nữa, nó trở thành nhịp thở quen thuộc suốt cả ngày. Hơi thở nông và nhanh khiến cơ vai, cổ phải làm việc nhiều hơn để hỗ trợ từng nhịp thở, trong khi phần bụng gần như đứng yên, không được tham gia. Đó là lý do nhiều người làm việc bàn giấy cả ngày, đến giữa chiều đã thấy uể oải, cổ vai mỏi, dù công việc không hề nặng tay chân. Sức bền trong ngày không chỉ tới từ việc ngủ đủ hay ăn đúng bữa, mà còn tới từ việc hơi thở có được đi trọn vẹn hay bị ép lại suốt nhiều giờ liền.

Ngồi thẳng mở đường cho hơi thở đi sâu hơn

Ngồi thẳng lưng không có nghĩa là gồng cứng hay ưỡn người quá mức, mà là giữ cho cột sống có đường cong tự nhiên của nó, hai vai thả lỏng thay vì đổ về trước. Khi ngồi ở tư thế này, khoang bụng không bị chèn ép, lồng ngực cũng có đủ không gian để mở rộng theo từng nhịp thở.

Cơ hoành nhờ vậy hạ xuống được gần hết mức mỗi lần hít vào, kéo không khí xuống sâu tới tận phần bụng dưới thay vì chỉ lấp xấp ở ngực. Một hơi thở đủ sâu thường chậm hơn, và mỗi lần thở ra cũng trọn vẹn hơn, ít để lại cảm giác hụt hơi giữa chừng. Nhiều người tập thiền hay dưỡng sinh vẫn được nhắc ngồi thẳng lưng trước tiên, không phải vì hình thức, mà vì tư thế đó là điều kiện để hơi thở có thể đi sâu, và một hơi thở sâu lại là nền cho tâm trí dễ lắng hơn.

Có một điều thú vị ít ai để ý: người ta thường nói "thở dài" khi mệt mỏi hay lo âu, nhưng hơi thở lúc căng thẳng nhất lại thường là hơi thở ngắn và nông nhất, đúng như khi ngồi khom. Có lẽ cơ thể đã biết cách liên kết tư thế với trạng thái tâm trí từ rất lâu trước khi ta gọi tên được nó.

Vài cách ngồi giúp hơi thở dễ chịu hơn

Muốn hơi thở đỡ bị ép lại trong lúc ngồi làm việc cả ngày, có thể bắt đầu từ vài điều nhỏ. Trước hết, đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, để không phải cúi đầu và khom lưng theo suốt buổi. Sau đó, chọn ghế có tựa lưng đỡ được phần thắt lưng, thay vì ngồi mép ghế và tự gồng giữ lưng thẳng, vì gồng lâu cũng mỏi không kém gì khom. Bên cạnh đó, cứ mỗi khoảng nửa tiếng đến một tiếng, đứng dậy vươn vai vài giây, để lồng ngực và khoang bụng có dịp giãn ra sau một thời gian ngồi cố định. Và mỗi khi chợt nhớ ra mình đang khom người, chỉ cần chỉnh lại lưng thẳng lên, thả lỏng vai, hít vào một hơi chậm, cũng đủ để hơi thở quay về sâu hơn ngay lúc đó, không cần đợi đến cuối ngày mới nghỉ.

Nếu cảm giác hụt hơi, thở gấp xuất hiện thường xuyên dù đã đổi tư thế ngồi và không liên quan gì đến vận động mạnh, đó là lúc nên hỏi thêm ý kiến bác sĩ, vì khi đó có thể không chỉ là chuyện tư thế nữa.

Lần cuối cùng bạn để ý xem mình đang ngồi thế nào khi hít vào, là khi nào? Có khi câu trả lời đã nằm ngay trong cách vai bạn đang đổ về phía trước lúc này.

Câu hỏi thường gặp

Tư thế ngồi thật sự ảnh hưởng đến hơi thở hay chỉ là cảm giác? Có ảnh hưởng thật. Ngồi khom ép khoang bụng và lồng ngực, khiến cơ hoành khó hạ hết cỡ, hơi thở vì vậy nông và nhanh hơn so với khi ngồi thẳng.

Ngồi thẳng lưng cả ngày có cần thiết không, hay chỉ cần thẳng lúc hít thở sâu? Không cần gồng thẳng cả ngày. Chỉ cần thỉnh thoảng chỉnh lại tư thế và tránh khom liên tục nhiều giờ liền là đã giúp hơi thở dễ chịu hơn.

Vì sao ngồi làm việc lâu hay thấy hụt hơi dù không vận động gì? Vì ngồi khom kéo dài khiến hơi thở quen dồn lên ngực trên, nông và gấp, nên chỉ cần vận động nhẹ cũng dễ thấy thiếu hơi hơn bình thường.

Có cách nào kiểm tra nhanh mình đang thở nông hay thở sâu không? Đặt nhẹ một tay lên bụng, một tay lên ngực, rồi hít vào bình thường. Nếu tay ở bụng gần như không di chuyển mà tay ở ngực nhô lên rõ, đó là dấu hiệu hơi thở đang nông.