Cảm Lạnh Và Cúm Khác Nhau Như Thế Nào

Cảm lạnh giống một cơn mưa phùn kéo dài, đến chậm, ướt át khó chịu nhưng hiếm khi làm người ta gục hẳn. Cúm lại giống một cơn giông ập đến bất ngờ, mạnh, ngắn hơn nhưng khiến cả người rã rời chỉ sau vài giờ. Cả hai đều do virus gây ra, đều lây qua đường hô hấp, nhưng tốc độ đến, mức độ mệt và những gì cơ thể phải trải qua lại rất khác nhau, dù triệu chứng ban đầu trông có vẻ giống hệt nhau.

Điểm giống nhau dễ gây nhầm lẫn

Cả cảm lạnh và cúm đều bắt đầu bằng những dấu hiệu quen thuộc: hắt hơi, sổ mũi, đau họng, đôi khi ho nhẹ. Chính vì mở đầu giống nhau đến vậy, nhiều người chỉ nhận ra mình bị cúm chứ không phải cảm lạnh khi bệnh đã tiến triển thêm một hai ngày. Cả hai cũng đều là những đợt virus mà cơ thể tự nhận biết và phản ứng lại, không cần một loại thuốc đặc trị nào để "diệt sạch" virus ngay lập tức. Phần lớn việc cơ thể cần làm là nghỉ ngơi, giữ ấm, uống đủ nước, để tự vượt qua.

Cả hai cũng đều lây qua những giọt bắn nhỏ khi ho, hắt hơi, hoặc qua tay chạm vào bề mặt rồi đưa lên mặt. Vì đường lây gần giống nhau, những thói quen phòng ngừa cơ bản như rửa tay thường xuyên, giữ khoảng cách khi người xung quanh đang ho sốt, cũng có tác dụng với cả hai loại bệnh, dù cúm thường lây lan mạnh hơn cảm lạnh vào những mùa cao điểm trong năm.

Khác nhau ở tốc độ đến và mức độ mệt

Cơn mưa phùn không báo trước giờ giấc, cứ thế rả rích cả ngày. Cảm lạnh cũng vậy, thường đến từ từ, hôm nay hơi ngứa họng, mai mới sổ mũi rõ, cơ thể vẫn có thể đi làm, vẫn ăn uống gần như bình thường, chỉ hơi uể oải. Cơn giông thì khác hẳn. Cúm thường ập đến rất nhanh, có khi sáng còn khỏe, chiều đã sốt cao, người ớn lạnh, đau nhức khắp mình như vừa bị ai đó vắt kiệt sức. Mức độ mệt của cúm thường nặng hơn cảm lạnh rất nhiều, đến mức nhiều người phải nằm nghỉ hẳn thay vì gắng gượng làm việc.

Khác nhau ở triệu chứng đi kèm

Cảm lạnh gần như chỉ xoay quanh vùng mũi họng: hắt hơi liên tục, chảy nước mũi, đau rát họng nhẹ, ho có thể có nhưng không dữ dội. Cúm thường mang theo một bộ triệu chứng toàn thân rộng hơn nhiều: sốt cao xuất hiện khá sớm, đau đầu, đau mỏi cơ bắp lan khắp người, ớn lạnh từng cơn, và một cảm giác kiệt sức mà cảm lạnh thông thường hiếm khi gây ra. Đây cũng là lý do một cơn sốt xuất hiện khi mắc bệnh thường được xem là một dấu hiệu gợi ý nghiêng về cúm nhiều hơn là cảm lạnh, dù không phải lúc nào cũng tuyệt đối đúng.

Ai dễ trở nặng hơn khi mắc cúm

Với người trẻ, khỏe mạnh, cúm thường vẫn chỉ là một đợt mệt nặng rồi tự hồi phục sau khoảng một tuần. Nhưng với người lớn tuổi, người có bệnh nền, hoặc trẻ nhỏ, cúm có thể kéo dài hơn và khiến cơ thể mất nhiều thời gian hồi sức hơn hẳn. Cảm lạnh gần như không đặt ra rủi ro này ở mức tương tự, phần lớn trường hợp tự khỏi sau vài ngày mà không để lại ảnh hưởng gì đáng kể. Chính sự chênh lệch về mức độ ảnh hưởng này là lý do người vận hành gia đình, nhất là gia đình có người già, nên chú ý phân biệt hai loại bệnh thay vì gộp chung là "bị cảm".

Trong nhà có người lớn tuổi, một cơn giông bất ngờ luôn cần được để mắt kỹ hơn một cơn mưa phùn quen thuộc. Không phải vì phải lo lắng thái quá, mà vì cơ thể người lớn tuổi thường mất nhiều thời gian hơn để lấy lại sức sau một đợt sốt cao và mệt mỏi toàn thân. Một dấu hiệu tưởng nhỏ như ăn kém đi vài bữa, ngủ li bì hơn thường ngày, cũng đáng được hỏi han kỹ hơn là bỏ qua cho "chắc chỉ mệt vài hôm rồi khỏe lại".

Cách chăm sóc tại nhà có khác nhau không

Với cảm lạnh, phần lớn việc cần làm chỉ là giữ ấm cổ họng, uống nước ấm đều đặn, nghỉ ngơi nhiều hơn bình thường một chút, và để cơ thể tự dọn dẹp đợt virus này trong vài ngày. Sinh hoạt vẫn có thể gần như bình thường, chỉ cần tránh để cơ thể gắng sức quá mức trong lúc còn mệt.

Với cúm thì khác, chăm sóc cần chủ động hơn một bậc. Nghỉ ngơi gần như là bắt buộc chứ không còn là tùy chọn, vì cơ thể đang phải huy động rất nhiều năng lượng để đối phó với đợt virus mạnh này. Uống đủ nước quan trọng hơn hẳn, vì sốt cao và ra mồ hôi nhiều khiến cơ thể mất nước nhanh hơn cảm lạnh thông thường. Theo dõi nhiệt độ cơ thể trong vài ngày đầu cũng nên làm đều đặn hơn, để kịp nhận ra nếu có dấu hiệu trở nặng cần tìm hỗ trợ y tế sớm hơn dự tính.

Khi nào nên tìm đến bác sĩ

Nên đi khám nếu sốt cao kéo dài trên ba ngày không hạ, khó thở hoặc thở gấp, đau tức ngực, choáng váng dai dẳng, hoặc triệu chứng ban đầu tưởng nhẹ nhưng đột ngột trở nặng trở lại sau khi đã có dấu hiệu thuyên giảm. Người lớn tuổi, người có bệnh nền hô hấp hoặc tim mạch nên hỏi ý kiến bác sĩ sớm hơn ngay khi nghi ngờ là cúm, thay vì đợi triệu chứng rõ ràng. Dấu hiệu trở nặng trở lại sau khi tưởng đã đỡ đặc biệt đáng chú ý, vì đây thường là điều khác biệt giữa một đợt bệnh thông thường và một đợt bệnh cần được kiểm tra thêm.

Những câu hỏi thường gặp

Làm sao phân biệt cảm lạnh với cúm chỉ bằng cảm giác ban đầu? Rất khó chắc chắn trong một hai ngày đầu, nhưng nếu mệt đến mức không gắng gượng nổi và sốt cao đến nhanh, khả năng là cúm cao hơn.

Cảm lạnh có cần nghỉ làm không? Không bắt buộc, nhiều người vẫn sinh hoạt gần như bình thường, chỉ nên nghỉ ngơi nhiều hơn và tránh lây cho người xung quanh.

Cúm có tự khỏi được không? Phần lớn trường hợp ở người khỏe mạnh sẽ tự hồi phục sau khoảng một tuần nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đủ.

Uống thuốc kháng sinh có giúp khỏi cúm nhanh hơn không? Không, cả cảm lạnh và cúm đều do virus gây ra nên kháng sinh không có tác dụng ở đây.

Người đã tiêm phòng cúm có còn bị cúm không? Vẫn có thể, nhưng thường triệu chứng nhẹ hơn và ít nguy cơ trở nặng hơn so với người chưa tiêm.

Một cơn mưa phùn rồi cũng tạnh, một cơn giông rồi cũng qua, chỉ khác nhau ở việc cơn giông cần mình chuẩn bị kỹ hơn một chút, nghỉ ngơi nhiều hơn một chút, và để ý cơ thể sát hơn trong vài ngày đầu.

Lưu ý

Đây là chia sẻ các góc nhìn về lối sống ở mức phổ thông, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên môn.