Sau Tuổi 40 Nhiều Người Phải Đeo Kính Lão

Việc phải đưa điện thoại ra xa hơn mới đọc rõ chữ, dù trước đó mắt vẫn luôn tốt, là điều gần như ai cũng gặp khi bước qua tuổi bốn mươi. Đó không phải vì mắt bỗng dưng yếu đi hay có điều gì bất thường xảy ra, mà vì phần thấu kính bên trong mắt bắt đầu mất dần độ đàn hồi vốn có, giống như một cánh diều chỉ đứng yên và hiện rõ hình khi được thả đủ xa. Đây là một quá trình lão thị hoàn toàn tự nhiên, không phân biệt người từng có thị lực tốt hay từng phải đeo kính cận từ nhỏ.

Điều nhiều người hiểu nhầm về việc phải đeo kính lão

Nhiều người nghĩ phải đeo kính lão nghĩa là mắt đang yếu đi theo một chiều hướng đáng lo, hoặc cho rằng chỉ người từng có vấn đề về mắt mới gặp tình trạng này. Thực tế ngược lại: lão thị là một thay đổi gần như chắc chắn sẽ đến với tất cả mọi người theo thời gian, kể cả những ai suốt đời chưa từng đeo kính một ngày nào. Nó không liên quan đến việc mắt có cận thị, viễn thị hay loạn thị từ trước hay không, mà đến từ chính cấu trúc thấu kính bên trong mắt dần cứng lại theo năm tháng. Hiểu đúng điều này giúp nhiều người bớt đi cảm giác hụt hẫng khi lần đầu cầm tờ thực đơn mà phải nheo mắt hoặc đưa ra xa mới đọc được.

Vì sao phải đưa xa mới nhìn rõ chữ nhỏ

Một cánh diều chỉ bay ổn định và hiện rõ hình khi có đủ khoảng cách với người thả dây, thả quá gần thì diều chao đảo và khó nhìn trọn hình dáng. Mắt lúc nhìn gần cũng cần một cơ chế tương tự: thấu kính bên trong mắt phải phồng lên linh hoạt để lấy nét vật ở gần. Khi còn trẻ, thấu kính này mềm mại và co giãn dễ dàng, nhưng theo tuổi tác, nó dần cứng lại và kém đàn hồi hơn, khiến mắt khó lấy nét vật ở khoảng cách gần như trước. Đưa vật ra xa hơn là cách cơ thể tự bù đắp, giúp thấu kính đỡ phải gắng sức phồng lên nhiều, nhìn na ná như việc thả dây diều xa hơn để hình ảnh bớt chao đảo và rõ nét hơn.

Kính lão có phải dùng suốt đời không

Với phần lớn mọi người, độ kính lão thường tăng dần trong khoảng một hai thập niên đầu sau khi bắt đầu xuất hiện, rồi ổn định lại ở một mức nhất định khi tuổi đã cao hơn. Điều này khác với việc mắt tiếp tục thay đổi ở nhiều khía cạnh khác theo tuổi tác, vì lão thị chủ yếu liên quan đến khả năng lấy nét gần, không phải toàn bộ chức năng thị giác. Vì độ kính có thể thay đổi theo thời gian, việc khám mắt định kỳ để đo lại độ và điều chỉnh kính cho phù hợp là điều nên duy trì, thay vì dùng mãi một cặp kính mua từ nhiều năm trước.

Kính lão khác gì với kính cận hay kính loạn thị

Kính cận giúp nhìn rõ vật ở xa với người có mắt bị cận thị, còn kính loạn thị điều chỉnh những hình ảnh bị méo do bề mặt giác mạc không đều. Kính lão thì khác hẳn về bản chất: nó không sửa một khiếm khuyết sẵn có, mà bù đắp cho một quá trình lão hóa tự nhiên của thấu kính, xảy ra ở gần như tất cả mọi người theo thời gian bất kể mắt họ vốn dĩ ra sao. Chính vì vậy, một người từng đeo kính cận từ nhỏ, khi bước qua tuổi trung niên, vẫn có thể cần thêm một cặp kính lão riêng để đọc gần, hoặc một loại kính hai tròng kết hợp cả hai chức năng. Đây không phải là hai vấn đề chồng lên nhau một cách rắc rối, mà chỉ là hai nhu cầu thị giác khác nhau, một cho nhìn xa và một cho nhìn gần, cùng tồn tại ở một người.

Một vài điều nên biết khi bắt đầu dùng kính lão

Trước hết, nên đo độ kính tại nơi khám mắt uy tín thay vì tự mua kính bán sẵn ở quầy tạp hóa, vì độ kính không đúng có thể khiến mắt phải gắng sức nhiều hơn thay vì đỡ mỏi. Bên cạnh đó, không cần ngại việc phải đeo kính vì nghĩ nó gắn liền với tuổi già, bởi đây là một điều chỉnh bình thường giống như bất kỳ công cụ hỗ trợ nào khác trong cuộc sống. Ngoài ra, nhiều người chỉ cần đeo kính lão khi đọc sách, xem điện thoại hoặc làm việc cần nhìn gần, và tháo ra khi nhìn xa, nên không nhất thiết phải đeo suốt cả ngày nếu công việc không đòi hỏi. Cuối cùng, giữ đủ ánh sáng khi đọc vẫn là điều quan trọng dù đã có kính, vì ánh sáng yếu khiến mắt phải gắng sức nhiều hơn ngay cả khi độ kính đã đúng.

Khi nào nên tìm đến bác sĩ

Nếu tình trạng nhìn gần khó khăn đi kèm với nhìn xa cũng mờ, mắt mờ đột ngột chỉ ở một bên, đau đầu kéo dài mỗi khi đọc sách dù đã đeo kính đúng độ, hoặc thị lực thay đổi nhanh trong thời gian ngắn, đây là những dấu hiệu nên được bác sĩ chuyên khoa mắt kiểm tra kỹ hơn, vì có thể liên quan đến những thay đổi khác ngoài lão thị thông thường.

Những câu hỏi thường gặp

Ai cũng sẽ phải đeo kính lão khi lớn tuổi sao? Với phần lớn mọi người, đúng vậy, vì đây là một thay đổi sinh lý tự nhiên của thấu kính trong mắt theo thời gian, gần như không ai tránh khỏi hoàn toàn.

Người có mắt tốt từ nhỏ có bị lão thị không? Có. Lão thị không liên quan đến việc mắt từng cận thị hay viễn thị, nên người có thị lực tốt suốt đời vẫn sẽ gặp tình trạng này ở một độ tuổi nào đó.

Đeo kính lão càng sớm có làm mắt yếu đi nhanh hơn không? Không. Đeo kính đúng độ chỉ giúp mắt đỡ phải gắng sức khi nhìn gần, không làm thay đổi tốc độ lão hóa tự nhiên của thấu kính.

Có thể dùng chung một cặp kính lão với người khác không? Không nên, vì độ kính phù hợp với từng người khác nhau, dùng kính không đúng độ có thể khiến mắt mỏi hơn thay vì đỡ mỏi.

Bao lâu nên đo lại độ kính lão một lần? Nhiều người đo lại sau khoảng một đến hai năm, hoặc sớm hơn nếu cảm thấy kính đang dùng không còn giúp nhìn rõ như trước.

Một cánh diều không cần thả thật xa để bay đẹp, chỉ cần đủ khoảng cách để đứng yên và hiện rõ hình dáng của nó. Đôi mắt tuổi trung niên cũng vậy, chỉ cần một khoảng cách phù hợp, hoặc một cặp kính đúng độ, là đủ để nhìn đời rõ ràng trở lại.

Lưu ý

Đây là chia sẻ các góc nhìn về lối sống ở mức phổ thông, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên môn.