Nên Đi Khám Vì Thường Xuyên Bị Nhiễm Trùng

Nếu tình trạng nhiễm trùng, dù là viêm họng, viêm đường tiết niệu, hay nhiễm trùng da, cứ lặp đi lặp lại nhiều lần trong một khoảng thời gian ngắn, đây là dấu hiệu nên đi khám để tìm hiểu nguyên nhân, thay vì tiếp tục tự điều trị từng đợt riêng lẻ rồi chờ lần tiếp theo. Một lần nhiễm trùng đơn lẻ thường không đáng lo, nhưng sự lặp lại có quy luật lại là một tín hiệu khác hẳn, đáng được nhìn nhận nghiêm túc hơn.

Điều nhiều người hiểu nhầm về nhiễm trùng tái phát

Nhiều người coi việc thỉnh thoảng bị viêm họng, cảm cúm, hay nhiễm trùng đường tiểu là chuyện "ai cũng có", không có gì đặc biệt. Điều này đúng nếu tần suất ở mức thấp và mỗi đợt đều tự khỏi bình thường. Nhưng khi cùng một loại nhiễm trùng quay lại nhiều lần trong một năm, hoặc thậm chí trong vài tháng, đây không còn là chuyện ngẫu nhiên nữa. Một hiểu nhầm khác là nghĩ rằng chỉ cần lặp lại đúng đơn thuốc đã dùng lần trước là đủ, mà không cần tìm hiểu vì sao nhiễm trùng cứ quay lại đúng chỗ đó. Hiểu thêm cơ thể nhận biết vi khuẩn và virus bằng cách nào cũng giúp thấy rõ hơn vì sao một cơ thể khỏe mạnh thường xử lý gọn một đợt nhiễm trùng, còn khi nó cứ lặp lại thì đáng để tìm hiểu kỹ hơn.

Một chiếc đồng hồ cứ trễ giờ ở đúng một chỗ

Một chiếc đồng hồ cơ đôi khi chạy sai giờ một lần, có thể do va chạm nhẹ hoặc thời tiết thay đổi, và người ta chỉ cần chỉnh lại kim là xong. Nhưng nếu chiếc đồng hồ đó cứ trễ đúng vài phút, đúng vào cùng một thời điểm trong ngày, lặp đi lặp lại nhiều tuần liền, thì việc chỉnh kim mỗi lần không còn giải quyết được gốc vấn đề. Lúc này, điều cần làm là mang đồng hồ đến thợ để kiểm tra bộ máy bên trong, thay vì tiếp tục chỉnh kim tay.

Cơ thể con người cũng gửi những tín hiệu tương tự. Một đợt nhiễm trùng đơn lẻ có thể chỉ là một lần "trễ giờ" bình thường, do tiếp xúc với nguồn bệnh hoặc cơ thể đang mệt mỏi tạm thời. Nhưng khi nhiễm trùng cứ lặp lại đúng ở một vị trí, đúng theo một chu kỳ, đó là lúc cần một sự kiểm tra kỹ hơn để tìm hiểu vì sao cơ thể cứ để tình trạng đó lặp lại, thay vì chỉ điều trị từng đợt riêng lẻ rồi chờ đợt kế tiếp.

Những dấu hiệu cụ thể đáng lưu ý

Nhiễm trùng tái phát nhiều lần trong năm ở cùng một vị trí, chẳng hạn viêm xoang lặp lại nhiều đợt, hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu quay lại đều đặn, là dấu hiệu đầu tiên đáng chú ý. Tiếp theo là những vết thương ngoài da lành chậm hơn hẳn so với bình thường, hoặc dễ bị nhiễm trùng thêm ngay tại vị trí vừa lành. Sốt vặt xuất hiện thường xuyên mà không rõ nguyên nhân cụ thể, đặc biệt khi đi kèm cảm giác mệt mỏi kéo dài, cũng nên được lưu tâm. Một dấu hiệu khác ít được để ý là khi một người nhận thấy mình bị ốm nặng hơn hẳn so với người xung quanh dù cùng tiếp xúc với một nguồn bệnh giống nhau, ví dụ cả nhà cùng bị cảm nhưng một người luôn là người ốm lâu nhất và nặng nhất. Sụt cân không rõ lý do đi kèm các đợt nhiễm trùng cũng là một chi tiết không nên bỏ qua. Với trẻ nhỏ, một dấu hiệu đáng chú ý riêng là số lần nghỉ học vì ốm nhiều hơn hẳn so với bạn bè cùng lớp trong cùng một học kỳ, dù được chăm sóc ăn uống và giữ ấm không khác gì các bạn.

Có lẽ bạn cũng từng nghe ai đó than phiền "sao dạo này cứ hết bệnh này đến bệnh khác, chưa kịp khỏe đã lại ốm". Nếu câu này lặp lại nhiều lần trong các cuộc trò chuyện của một người, đó chính là lúc nên gợi ý họ đi khám, thay vì chỉ động viên "chắc do thời tiết" như một câu cửa miệng.

Vì sao không nên tự lặp lại đơn thuốc cũ

Khi một đợt nhiễm trùng quay lại với triệu chứng giống lần trước, nhiều người có xu hướng tự dùng lại đúng loại thuốc đã từng được kê, nghĩ rằng cách này nhanh và tiết kiệm thời gian đi khám. Cách làm này có thể che lấp triệu chứng tạm thời, nhưng không giải quyết được nguyên nhân khiến nhiễm trùng cứ tái phát. Nếu nguyên nhân gốc chưa được tìm ra, tình trạng lặp lại sẽ tiếp tục, giống như chỉnh kim đồng hồ mỗi ngày mà không bao giờ mở máy ra kiểm tra thật sự. Đôi khi nguyên nhân chỉ là một thói quen sinh hoạt cần điều chỉnh, nhưng đôi khi lại cần đến những kiểm tra sâu hơn mà chỉ bác sĩ mới có đủ công cụ để thực hiện. Viêm là gì và khi nào viêm trở thành vấn đề cũng là một góc nhìn liên quan, giúp hiểu thêm vì sao cơ thể phản ứng khác nhau ở mỗi đợt nhiễm trùng.

Khi nào nên tìm đến bác sĩ

Nên đi khám nếu một loại nhiễm trùng tái phát từ ba lần trở lên trong vòng một năm ở cùng vị trí, nếu vết thương mất nhiều tuần vẫn chưa lành, nếu sốt vặt xuất hiện thường xuyên không rõ nguyên nhân, hoặc nếu cảm thấy mình luôn ốm nặng và lâu khỏi hơn người xung quanh trong cùng hoàn cảnh. Bác sĩ có thể cần làm thêm một số kiểm tra để tìm hiểu nguyên nhân đứng sau sự lặp lại này, điều mà việc tự điều trị tại nhà không thể làm được.

Những câu hỏi thường gặp

Bao nhiêu lần nhiễm trùng trong năm thì được coi là bất thường? Không có một con số tuyệt đối cho mọi người, nhưng nếu cùng một loại nhiễm trùng lặp lại từ ba lần trở lên trong một năm, đây là mức đáng đi khám để kiểm tra.

Có thể tự đoán nguyên nhân nhiễm trùng tái phát tại nhà không? Không nên. Việc tìm nguyên nhân cần các kiểm tra chuyên môn mà người ngoài ngành khó tự thực hiện chính xác.

Trẻ em hay bị ốm vặt có giống người lớn không? Trẻ nhỏ thường ốm vặt nhiều hơn người lớn trong giai đoạn đầu đời, nhưng nếu tần suất bất thường so với bạn cùng lứa, vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa.

Vết thương lâu lành có phải luôn liên quan đến nhiễm trùng tái phát không? Không phải lúc nào cũng vậy, nhưng đây là một dấu hiệu nên được xem xét cùng với các dấu hiệu khác, không nên bỏ qua riêng lẻ.

Đi khám vì nhiễm trùng tái phát cần chuẩn bị gì? Nên ghi lại thời điểm, tần suất và vị trí các lần nhiễm trùng trước đó, để bác sĩ có đủ thông tin đánh giá chính xác hơn.

Một chiếc đồng hồ trễ giờ đúng một chỗ, lặp đi lặp lại, không cần thêm một lần chỉnh kim nữa, mà cần một lần mở máy ra xem thật kỹ. Cơ thể con người cũng gửi những tín hiệu tương tự khi nhiễm trùng cứ quay lại đúng một điểm, và việc lắng nghe tín hiệu đó đúng lúc luôn tốt hơn là tiếp tục chỉnh sửa tạm thời từng đợt một.

Lưu ý

Đây là chia sẻ các góc nhìn về lối sống ở mức phổ thông, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên môn.