Tập Khi Đang Bị Cảm Hoặc Sốt Và Những Điều Cần Biết

Khi đang cảm hoặc sốt, phần lớn trường hợp nên nghỉ vận động cho tới khi cơ thể hồi lại, vì đây là lúc cơ thể cần dồn năng lượng để chống lại tác nhân gây bệnh, không phải lúc để thêm áp lực. Chỉ khi các triệu chứng còn rất nhẹ, như hơi sổ mũi mà không sốt, không mệt sâu, một vài người mới có thể vận động rất nhẹ nhàng. Ranh giới giữa hai trường hợp này không khó nhận ra, nếu biết lắng nghe đúng tín hiệu của cơ thể.

Một nguyên tắc dễ nhớ: kiểm tra từ cổ trở lên

Trong giới thể thao có một nguyên tắc khá phổ biến để quyết định có nên vận động khi hơi mệt hay không, thường gọi là kiểm tra "từ cổ trở lên". Nếu các triệu chứng chỉ nằm ở vùng đầu, như nghẹt mũi nhẹ, hắt hơi vài lần, hơi đau họng thoáng qua, mà không kèm sốt hay mệt toàn thân, vận động nhẹ thường không gây hại và đôi khi còn giúp người ta cảm thấy dễ chịu hơn. Ngược lại, nếu triệu chứng lan xuống phần thân, như đau nhức khắp người, ho nhiều, tức ngực, hoặc sốt, đó là dấu hiệu nên dừng hẳn vận động cho tới khi khỏe lại.

Đây không phải một quy tắc y khoa chính xác tuyệt đối cho mọi người, nhưng là một cách chia nhóm khá hữu ích để tự đánh giá trước khi quyết định có nên ra khỏi giường tập một buổi nhẹ hay không.

Khi nào nên nghỉ hẳn, không cố vận động

Sốt là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy cơ thể đang phải huy động nhiều nguồn lực để chống lại một điều gì đó bất thường. Vận động trong lúc sốt làm tim phải làm việc nhiều hơn, cơ thể mất nước nhanh hơn, và đôi khi khiến người bệnh mệt lâu hơn bình thường. Cùng với sốt, nếu có đau nhức cơ toàn thân, ho nặng, tức ngực, hoặc cảm giác mệt sâu tới mức chỉ muốn nằm, đó đều là những tín hiệu nên dừng hẳn việc tập, kể cả những bài tập rất nhẹ.

Có một hình ảnh dễ hiểu cho giai đoạn này: một khu vườn đang bị sâu bệnh tấn công thường được người làm vườn ngừng bón thêm phân thúc, để cây dồn hết sức chống lại sâu bệnh trước, chứ không thúc cây lớn thêm giữa lúc đang yếu. Cơ thể con người khi ốm cũng cần một sự ưu tiên tương tự: dồn năng lượng cho việc hồi phục, không chia sẻ năng lượng đó cho việc vận động.

Một khu vườn đang chống sâu bệnh cần được để yên, không cần thêm một đợt bón thúc nào giữa lúc ấy. Cơ thể đang chống lại cảm hoặc sốt cũng vậy, nghỉ đúng lúc chính là cách chăm sóc thông minh nhất, không phải một sự trì hoãn đáng tiếc.

Khi triệu chứng còn rất nhẹ, có thể vận động chừng mực

Nếu chỉ hơi sổ mũi, hắt hơi vài cái, không sốt, không mệt bất thường, một số người vẫn có thể duy trì vận động, nhưng nên giảm cường độ đáng kể so với ngày thường. Một buổi đi bộ chậm mười, mười lăm phút, hoặc vài động tác vươn duỗi nhẹ, thường là mức phù hợp hơn một buổi tập sức mạnh hay một buổi chạy dài như thường lệ.

Cơ thể trong giai đoạn này vẫn đang bận xử lý một phần công việc bên trong, dù triệu chứng chưa rõ rệt ra ngoài. Vận động quá sức lúc này, ngay cả khi cảm thấy vẫn còn khỏe, có thể khiến quá trình hồi phục kéo dài hơn cần thiết, hoặc khiến bệnh nặng thêm vào ngày sau.

Một cách an toàn để tự kiểm là thử vận động nhẹ trong khoảng năm, mười phút đầu rồi dừng lại tự hỏi cảm giác của mình. Nếu vẫn thấy ổn, có thể tiếp tục ở mức nhẹ. Nếu thấy mệt hơn, chóng mặt, hoặc triệu chứng có vẻ nặng thêm, đó là dấu hiệu nên dừng ngay, không cần cố cho đủ thời lượng đã định trong đầu từ trước.

Đi bộ nhẹ có phải luôn là lựa chọn an toàn nhất

Trong những ngày chỉ hơi mệt, đi bộ chậm quanh nhà hoặc ngoài vườn thường được xem là lựa chọn dễ chịu hơn các bài tập có cường độ. Điều này gần giống với điều đã nói trong bài đi bộ là bài tập tốt đến mức nào: đi bộ chậm là một hình thức vận động nhẹ nhàng, dễ điều chỉnh theo sức của từng người trong từng ngày. Nhưng ngay cả đi bộ, nếu đang sốt hoặc mệt sâu, vẫn nên tạm dừng cho tới khi cơ thể khỏe hơn, không phải vì đi bộ nhẹ nên lúc nào cũng an toàn tuyệt đối.

Quay lại tập luyện sau khi khỏi bệnh

Một sai lầm khá thường gặp là quay lại tập với đúng cường độ trước khi bị bệnh, ngay khi vừa hết sốt hoặc hết mệt. Cơ thể vừa trải qua một giai đoạn dồn sức chống bệnh thường cần thêm vài ngày để lấy lại sức bền và sự dẻo dai, dù cảm giác chủ quan đã thấy khỏe. Quay lại từ từ, bắt đầu ở mức nhẹ hơn bình thường một chút rồi tăng dần trong vài ngày, thường an toàn hơn việc quay lại ngay ở mức cũ.

Nhiều người từng bỏ hẳn thói quen vận động chỉ vì một lần cố quay lại quá sớm, quá nhanh sau một trận cảm, rồi mệt lử hoặc tái bệnh, từ đó ngại tập lại. Cho cơ thể một khoảng đệm nhỏ khi mới khỏi bệnh giúp giữ được cả sức khỏe và cả sự hứng thú để tiếp tục thói quen lâu dài.

Những tín hiệu như mệt bất thường, tim đập nhanh hơn hẳn so với cùng một cường độ tập trước đây, hay khó ngủ sau buổi tập, cũng là những dấu hiệu cơ thể cần nghỉ ngơi thêm mà bài viết dấu hiệu cơ thể cần nghỉ ngơi đã nói tới, đặc biệt đáng lưu tâm trong giai đoạn mới khỏi bệnh, khi cơ thể còn chưa hồi hết sức như trước.

Khi nào nên tìm đến bác sĩ

Nếu sốt cao kéo dài trên vài ngày, khó thở, đau ngực, hoặc các triệu chứng không cải thiện mà còn nặng thêm, nên đi khám thay vì tự quyết định có nên vận động hay không. Người có bệnh lý nền như tim mạch, hô hấp mạn tính cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước, vì với những trường hợp này, ngay cả cảm nhẹ đôi khi cũng cần được theo dõi kỹ hơn người khỏe mạnh bình thường.

Những câu hỏi thường gặp

Bị sổ mũi nhẹ có nên tập gym như thường ngày không? Nên giảm cường độ đáng kể, tránh tập nặng, một buổi vận động rất nhẹ thường phù hợp hơn.

Sốt nhẹ có được vận động không? Không nên. Sốt là dấu hiệu cơ thể cần nghỉ để dồn sức chống lại bệnh, vận động lúc này chỉ khiến mệt thêm.

Sau khi hết sốt bao lâu thì nên tập lại? Thường nên chờ thêm vài ngày sau khi hết sốt hoàn toàn, và bắt đầu lại ở cường độ nhẹ hơn bình thường.

Tập nhẹ khi đang cảm có giúp mau khỏi hơn không? Không có cơ sở chắc chắn cho điều này. Vận động rất nhẹ có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu hơn, nhưng không phải là cách chữa cảm.

Làm sao phân biệt mệt do cảm với mệt do tập luyện? Mệt do cảm thường kèm các dấu hiệu như sốt, đau họng, nghẹt mũi, còn mệt do tập thường giảm rõ sau khi nghỉ ngơi một hai ngày.

Lắng nghe đúng tín hiệu cơ thể trong những ngày ốm không phải là yếu đuối, mà là một cách chăm sóc mình khôn ngoan hơn. Nghỉ đúng lúc để rồi quay lại đều đặn, vẫn tốt hơn nhiều so với cố gắng gượng để rồi phải nghỉ lâu hơn về sau.

Lưu ý

Đây là chia sẻ các góc nhìn về lối sống ở mức phổ thông, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên môn.