Thành Công Và Bình Yên Có Thể Cùng Tồn Tại

Một cây cổ thụ đứng giữa cánh đồng, tán lá xoè rộng che mát cả một khoảng đất lớn, nhưng phần ít ai nhìn thấy là bộ rễ bên dưới, len lỏi sâu và rộng gấp nhiều lần cái tán đang vươn lên kia. Câu hỏi thành công và bình yên có thể cùng tồn tại không, câu trả lời ngắn là có, nhưng chỉ khi cả hai được xây cùng một lúc, không phải xây tán cho cao trước rồi mới quay lại lo cho rễ sau. Một cây vươn càng cao mà rễ càng nông, cơn gió lớn đầu tiên đủ để quật ngã nó, thường đúng vào lúc tưởng như đang ở gần đỉnh nhất.

Tán cao và rễ sâu không phải hai phe đối nghịch

Nhiều người hình dung thành công và bình yên như hai thứ giành nhau cùng một chỗ đứng, được cái này thì phải hy sinh cái kia. Nhưng nhìn vào một cây cổ thụ thật thì thấy khác hẳn. Tán cây và bộ rễ không cạnh tranh nhau một chỗ đứng, chúng phụ thuộc lẫn nhau về cấu trúc. Tán vươn ra để đón nắng, nuôi năng lượng cho cả cây sống, còn rễ bám sâu để giữ toàn bộ thân cây đứng vững trước gió bão, hút nước và dưỡng chất để tán có gì mà vươn. Cây không thể chọn chỉ nuôi tán mà bỏ rễ, cũng như không thể chỉ có rễ khỏe mà không có tán nào đón nắng, vì như vậy thì cây cũng chẳng còn lý do để lớn.

Con người cũng vận hành theo một cấu trúc gần giống vậy. Thành công ở đây là những kết quả bên ngoài mà người khác nhìn thấy được, còn bình yên là cái nền bên trong, ít ai nhìn thấy nhưng lại là thứ quyết định người đó có trụ được lâu hay không. Một người có thành tựu lớn mà nội tâm rối loạn giống một cây tán rất rộng nhưng rễ lại rất nông, chỉ chờ một biến cố nhỏ là đổ. Ngược lại, một người giữ được sự ổn định bên trong, dù chưa vươn cao bằng ai, thường lại là người tiến xa hơn về sau, vì cái nền của họ không phải xây lại từ đầu mỗi lần gặp gió lớn.

Điều nhiều người hiểu nhầm về thành công và bình yên

Phần lớn sự nhầm lẫn không nằm ở việc có tin thành công và bình yên đi cùng nhau hay không, mà nằm ở việc hiểu sai chính hai từ đó. Nhiều người nhầm giữa bận rộn và thành công, cho rằng ngày nào cũng kín lịch, lúc nào cũng có việc để làm mới là dấu hiệu đang tiến lên. Nhưng một cái tán vươn rộng không phải vì nó mọc càng nhiều cành càng tốt, mà vì mỗi cành vươn ra đúng hướng có nắng. Bận rộn không có phương hướng chỉ là cành mọc loạn, tốn sức của cây mà không thêm được gì thật sự.

Nhầm lẫn thứ hai nằm ở phía bình yên. Nhiều người nghĩ bình yên đồng nghĩa với không làm gì, càng ít va chạm, càng ít cố gắng thì càng yên. Nhưng rễ cây không hề đứng yên dưới đất, nó vẫn đang âm thầm bám sâu hơn mỗi ngày, chỉ là việc đó không ai nhìn thấy nên dễ bị coi là chẳng có gì xảy ra. Bình yên thật sự cũng vậy, đó không phải trạng thái dừng lại mọi cố gắng, mà là một nền tảng đang được giữ vững bằng những việc nhỏ, lặp lại, không cần ồn ào để được công nhận.

Khi tán vươn cao mà rễ bị bỏ quên

Có một kiểu chuyện quen thuộc. Một người dồn toàn bộ sức lực nhiều năm để đạt được một cột mốc lớn, thăng chức, mở được cơ ngơi riêng, hay đơn giản là đạt đúng thứ mình từng mơ ước từ lâu. Nhưng suốt những năm đó, giấc ngủ bị cắt ngắn dần, bữa ăn qua loa cho xong bữa, những cuộc gọi với người thân thưa dần vì lúc nào cũng bận việc gấp hơn. Rồi đúng lúc tưởng như đã lên đến đỉnh, cơ thể đổ bệnh, hoặc một mối quan hệ quan trọng rạn vỡ, hoặc chính người đó cảm thấy trống rỗng đến mức không hiểu vì sao mình từng muốn điều này đến vậy.

Đó không phải một cú xui rủi bất ngờ. Đó là cái tán đã vươn quá xa so với sức chịu của bộ rễ, và gió không cần mạnh lắm cũng đủ làm nó nghiêng, giống cách một cây cân bị bỏ quên cứ nghiêng dần từng chút mà không ai để ý. Có một câu hỏi đáng dừng lại một chút để tự hỏi mình, tán đang vươn của mình hiện tại đang được nuôi bằng bộ rễ nào, hay đang vươn chỉ nhờ sự căng mình thêm một chút mỗi ngày. Nếu câu trả lời nghiêng về phía sau, đó là dấu hiệu nên chậm lại một nhịp, không phải để bỏ tán, mà để rễ có thời gian bắt kịp.

Bồi rễ song song trong lúc vẫn vươn tán

Bồi rễ không đòi hỏi phải dừng hẳn việc vươn tán lại, vì với một cây đang sống, hai việc này luôn diễn ra cùng lúc, không tách rời nhau theo từng giai đoạn. Vài việc nhỏ, làm đều, thường quan trọng hơn một quyết định lớn làm một lần rồi bỏ. Trước hết là giữ một giấc ngủ đủ và đúng giờ, ngay cả trong giai đoạn bận nhất, vì đây là lúc rễ cần được tưới nhất mà cũng dễ bị cắt bớt nhất khi lịch làm việc dày lên.

Bên cạnh đó, giữ một khoảng lặng ngắn giữa ngày cũng là một cách bồi rễ, có thể chỉ vài phút ngồi yên hoặc một đoạn đi bộ không mang theo điện thoại, để tâm có chỗ quay về trước khi tiếp tục việc kế tiếp. Giữ những mối quan hệ gần cũng vậy, không để công việc trở thành lý do duy nhất khiến những cuộc gặp với người thân cứ bị dời lại mãi. Và có một việc âm thầm nhưng lại quan trọng không kém, đó là thời gian tự hỏi lại mình đang làm việc này vì điều gì, để cái tán không vươn theo quán tính mà quên mất gốc của nó. Người có bộ rễ được chăm đều như vậy thường tiến chậm hơn trong ngắn hạn, nhưng nhìn theo cả một chặng đường dài lại thường vươn xa và vững hơn người chỉ chăm lo cho tán.

Câu hỏi thường gặp

Thành công và bình yên có thực sự cùng tồn tại được không? Có, nhưng chỉ khi cả hai được xây song song từ đầu, không phải chờ thành công xong rồi mới quay lại lo cho bình yên.

Vì sao nhiều người thấy hai điều này đối nghịch nhau? Vì họ nhầm bận rộn với thành công, và nhầm không làm gì với bình yên, trong khi cả hai từ này đều mang nghĩa khác hẳn với cách hiểu đó.

Làm sao biết mình đang vươn tán mà bỏ quên rễ? Một dấu hiệu thường gặp là giấc ngủ, bữa ăn và các mối quan hệ gần bị cắt bớt liên tục để có thêm thời gian cho công việc, mà bản thân không còn để ý tới điều đó.

Bồi rễ có làm chậm việc vươn tán không? Có thể chậm hơn một chút trong ngắn hạn, nhưng giúp cây đứng vững lâu hơn, nên xét trên cả một chặng đường dài, đây thường lại là cách vươn xa mà bền hơn.

Một cây cổ thụ không chọn giữa vươn cao và bám sâu, nó làm cả hai cùng lúc, mỗi ngày một chút, không vội. Có lẽ câu hỏi đáng giữ lại không phải là nên chọn thành công hay bình yên, mà là hôm nay mình đã bồi thêm được gì cho phần rễ đang mang cả cái tán đứng vững.