Những Thói Quen Giúp Bảo Vệ Đôi Mắt Mỗi Ngày

Một khu vườn tốt hiếm khi nhờ vào một trận mưa lớn bất chợt. Nó tốt lên nhờ được tưới đều mỗi ngày, một lượng nước vừa phải, đúng giờ, đúng cữ. Đôi mắt cũng vận hành theo cách tương tự. Không có một hành động lớn lao nào giúp mắt khỏe tức thì, chỉ có vài thói quen nhỏ, lặp lại đều đặn mỗi ngày, mới thật sự tạo ra khác biệt theo thời gian. Với một đôi mắt phải làm việc từ sáng đến tối, trước màn hình, ngoài nắng, trong ánh đèn, việc chăm sóc đều đặn quan trọng hơn nhiều so với việc thỉnh thoảng nhớ ra rồi làm một lần cho có.

Điều nhiều người hiểu nhầm về việc bảo vệ mắt

Nhiều người chỉ nghĩ đến việc chăm mắt khi đã thấy mỏi, thấy nhòe, hoặc khi có ai đó nhắc. Trong lúc mắt còn nhìn rõ, việc chăm sóc thường bị gác lại, vì cảm giác "vẫn ổn mà" khiến người ta chủ quan. Nhưng mắt là bộ phận làm việc gần như không ngừng nghỉ suốt cả ngày, từ lúc mở mắt buổi sáng đến khi nhắm lại lúc đi ngủ, và những tổn hao nhỏ tích lũy dần theo năm tháng thường không biểu hiện ngay lập tức. Đợi đến khi thấy khó chịu rõ rệt mới bắt đầu chăm sóc, giống như đợi cây héo mới nhớ ra cần tưới nước.

Cho mắt một khoảng nghỉ giữa những giờ nhìn gần

Một trong những thói quen đơn giản nhất nhưng lại hay bị bỏ qua nhất là cho mắt nghỉ giữa những khoảng thời gian nhìn gần liên tục. Cứ khoảng hai mươi phút nhìn màn hình hoặc đọc sách, hãy dừng lại vài giây, nhìn ra xa, tốt nhất là ra một khoảng không gian có cây xanh hoặc bầu trời. Cơ mắt khi nhìn gần liên tục phải co lại liên tục, và một khoảng nghỉ ngắn giúp cơ này được thả lỏng, giống như bất kỳ nhóm cơ nào trong cơ thể cần xen kẽ giữa vận động và nghỉ ngơi.

Bên cạnh đó, nhiều người có xu hướng chớp mắt ít hơn hẳn khi tập trung nhìn màn hình, khiến bề mặt mắt khô nhanh hơn bình thường. Chủ động chớp mắt đều đặn hơn trong lúc làm việc là một cách đơn giản để giữ ẩm tự nhiên cho mắt, không cần thêm bất kỳ sản phẩm nào.

Ánh sáng và khoảng cách khi đọc, khi dùng điện thoại

Đọc sách hay nhìn màn hình trong ánh sáng quá yếu hoặc quá chói đều khiến mắt phải gắng sức nhiều hơn để nhìn rõ. Một góc đọc đủ sáng, ánh sáng chiếu từ phía sau hoặc bên cạnh chứ không chiếu thẳng vào mắt, giúp mắt đỡ căng thẳng hơn nhiều so với việc đọc trong bóng tối chỉ nhờ ánh sáng màn hình. Giữ khoảng cách vừa phải khi nhìn điện thoại hay máy tính, không quá gần, cũng giúp giảm áp lực điều tiết lên mắt. Đây là một thói quen tưởng nhỏ nhưng có liên hệ mật thiết với việc ánh sáng tự nhiên giúp đôi mắt khỏe hơn như thế nào, vì ánh sáng phù hợp luôn là một phần quan trọng trong việc giữ mắt dễ chịu suốt cả ngày.

Những điều bên trong cũng góp phần nuôi dưỡng đôi mắt

Mắt không tách rời khỏi phần còn lại của cơ thể. Một chế độ ăn đủ rau củ nhiều màu sắc, đủ nước mỗi ngày, và một giấc ngủ đều đặn đều góp phần giúp đôi mắt duy trì độ ẩm và sự tỉnh táo cần thiết. Vận động nhẹ nhàng, đi bộ ngoài trời vài phút mỗi ngày, cũng gián tiếp giúp mắt được thư giãn khi rời xa màn hình một lúc. Giấc ngủ đặc biệt quan trọng với mắt hơn nhiều người vẫn nghĩ, điều được nói kỹ hơn ở bài giấc ngủ cũng ảnh hưởng đến sức khỏe của mắt.

Bảo vệ mắt trước nắng gắt, gió và bụi

Ra ngoài trời nắng gắt mà không có gì che chắn cho mắt cũng là một thói quen đáng điều chỉnh. Một chiếc kính râm phù hợp, một chiếc mũ rộng vành, giúp mắt đỡ phải nheo lại liên tục và giảm tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng gay gắt. Gió bụi, đặc biệt khi đi xe máy hoặc đi bộ ngoài đường lâu, cũng khiến mắt dễ khô và khó chịu hơn, nên việc chớp mắt chủ động và tránh dụi mắt bằng tay bẩn là điều nên nhớ, nhất là với người vốn đã quen dụi mắt mỗi khi thấy ngứa hay cộm.

Những thói quen nhỏ không thay thế việc kiểm tra định kỳ

Duy trì đủ những thói quen trên giúp mắt đỡ mỏi, đỡ khô, và làm việc dễ chịu hơn mỗi ngày, nhưng chúng không thay thế được việc để một người có chuyên môn kiểm tra mắt theo thời gian. Có những thay đổi bên trong mắt diễn ra rất chậm, không gây khó chịu rõ rệt ngay từ đầu, nên chỉ có thể phát hiện sớm qua một lần khám thay vì chỉ dựa vào cảm giác của bản thân. Đây cũng là lý do vì sao nên khám mắt định kỳ luôn được xem là một phần không thể thiếu, song song với những thói quen chăm sóc hằng ngày.

Khi nào nên tìm đến bác sĩ

Nên gặp bác sĩ chuyên khoa mắt khi mắt mỏi kéo dài dù đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt, khi nhìn mờ đột ngột hoặc nhìn đôi, khi mắt đỏ kéo dài không rõ nguyên nhân, hoặc khi cảm thấy đau nhức trong mắt. Đây là những dấu hiệu cụ thể cho thấy cần một người có chuyên môn kiểm tra trực tiếp, thay vì chỉ tiếp tục điều chỉnh thói quen tại nhà.

Những câu hỏi thường gặp

Nhìn màn hình bao lâu thì nên cho mắt nghỉ? Một cách dễ nhớ là cứ khoảng hai mươi phút nhìn gần thì dừng lại vài giây để nhìn ra xa, giúp cơ mắt được thả lỏng.

Đeo kính râm cả những ngày không quá nắng có cần thiết không? Không nhất thiết, nhưng vào những ngày nắng gắt hoặc gió bụi nhiều, kính râm giúp mắt đỡ phải gắng sức và giảm tiếp xúc trực tiếp với tác nhân bên ngoài.

Ăn cà rốt có thật sự tốt cho mắt không? Rau củ nhiều màu sắc nói chung, trong đó có cà rốt, góp phần vào một chế độ ăn cân bằng có lợi cho mắt, nhưng không có loại thực phẩm nào một mình quyết định toàn bộ sức khỏe của đôi mắt.

Dụi mắt khi ngứa có sao không? Dụi mắt thường xuyên, nhất là bằng tay chưa sạch, có thể khiến mắt kích ứng hoặc khó chịu hơn, nên hạn chế và thay bằng việc chớp mắt hoặc rửa mặt bằng nước sạch.

Người làm việc văn phòng nên bắt đầu từ thói quen nào trước? Thường nên bắt đầu từ việc cho mắt nghỉ đều đặn giữa giờ làm việc, vì đây là thói quen dễ áp dụng nhất và có tác động rõ rệt gần như ngay lập tức.

Một khu vườn được tưới đều mỗi ngày sẽ bền hơn một khu vườn thỉnh thoảng được tưới thật nhiều rồi bỏ quên. Đôi mắt cũng vậy, không cần một điều gì quá lớn lao, chỉ cần vài thói quen nhỏ được lặp lại mỗi ngày, đủ đều để cơ thể dần quen và tự duy trì.

Lưu ý

Đây là chia sẻ các góc nhìn về lối sống ở mức phổ thông, không thay thế tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, hãy trao đổi với bác sĩ chuyên môn.