Không Cần Sơn Hào Hải Vị Để Có Một Bữa Cơm Ngon

Một bữa cơm ngon không cần bắt đầu bằng nguyên liệu đắt tiền. Có gia đình từng chuẩn bị hẳn một bữa tiệc hải sản cao cấp cho dịp đặc biệt, rồi vài hôm sau lại nhận ra một nồi canh rau nấu tôm khô cùng đĩa cá kho quen thuộc mới là thứ được ăn hết sạch, có người còn xin thêm một bát cơm. Điều quyết định độ ngon không nằm ở giá trị hay độ hiếm của nguyên liệu, mà ở việc đôi tay người nấu đã quen với nguyên liệu đó đến đâu, qua bao nhiêu lần đứng bếp.

Điều nhiều người vẫn nghĩ về một bữa cơm ngon

Nhiều người mặc định nguyên liệu càng quý, món ăn càng ngon. Tôm hùm phải ngon hơn tôm đồng, thịt nhập khẩu phải ngon hơn thịt mua ở chợ, cá biển hiếm phải ngon hơn con cá đồng vẫn bán mỗi sáng ngoài chợ làng. Nghĩ vậy không sai ở góc giá trị nguyên liệu, nhưng lại bỏ quên một điều quan trọng hơn nhiều, đó là giá trị của nguyên liệu không tự động biến thành vị ngon trên mâm cơm. Một miếng thịt hảo hạng nếu nấu sai lửa vẫn dai, một con tôm nếu trụng quá tay vẫn bở. Nguyên liệu quý chỉ mở ra một cơ hội để món ăn ngon hơn, còn cơ hội đó có thành hiện thực hay không lại phụ thuộc vào người cầm đũa đứng bếp, không phụ thuộc vào giá tiền của thứ nằm trong rổ chợ.

Chuyện một bữa tiệc hải sản và một bữa cơm sau đó

Có một gia đình từng chuẩn bị bữa tiệc mừng tân gia với đủ loại hải sản đắt tiền, nào tôm hùm hấp, cua gạch, sò điệp áp chảo. Người nấu chính vốn quen tay với các món kho, món luộc nấu mỗi ngày, nhưng ít khi động đến hải sản cao cấp. Tối hôm đó, tôm hùm hấp hơi quá lửa nên thịt hơi bở, sò điệp áp chảo lâu hơn cần thiết nên dai hơn mong đợi, riêng nồi súp cua lại nhạt vì chưa quen tay nêm loại nguyên liệu này. Khách khứa vẫn khen, nhưng là kiểu khen lịch sự, đũa gắp chậm, nhiều đĩa còn dư quá nửa khi dọn xuống.

Vài hôm sau, cũng gia đình đó nấu một bữa cơm bình thường, canh rau ngót nấu tôm khô, cá kho quẹt kho đúng cách mẹ vẫn làm suốt mấy chục năm. Không ai chụp ảnh mâm cơm hôm đó, không ai khen món cầu kỳ, nhưng nồi cơm hết sạch, nồi canh cạn đáy, và có người còn xin thêm một bát cơm nữa. Sự khác biệt không nằm ở việc hải sản kém ngon hơn cá đồng hay tôm khô, cả hai đều là nguyên liệu tốt theo cách riêng của nó. Khác biệt nằm ở chỗ bàn tay người nấu đã đi qua nồi cá kho đó hàng trăm lần, còn nồi hải sản kia mới chỉ là lần thứ vài.

Vì sao bàn tay quen việc lại quan trọng hơn nguyên liệu quý

Một món ăn ngon phụ thuộc vào rất nhiều quyết định nhỏ, lửa to hay nhỏ, trụng bao lâu, nêm mắm muối theo tỷ lệ nào, tắt bếp đúng lúc nào. Với nguyên liệu quen thuộc, người nấu không cần suy nghĩ nhiều về những quyết định đó nữa, vì tay đã nhớ thay cho đầu. Canh sôi tới đâu thì nêm, cá kho tới màu nào thì vừa, rau luộc bao lâu thì giòn mà không sượng, tất cả đã nằm sẵn trong phản xạ tay chứ không còn phải tính toán. Trí nhớ này hình thành từ việc lặp đi lặp lại một món hàng trăm lần, không phải từ một công thức chỉ đọc qua một lần rồi làm theo.

Với nguyên liệu ít khi xuất hiện trên mâm cơm, người nấu buộc phải đoán. Tôm hùm nên hấp bao lâu, sò điệp áp chảo mấy phút mỗi mặt, cua gạch cần nêm gì để giữ được vị ngọt riêng của nó. Đoán đúng thì món ngon bất ngờ, đoán sai thì món dễ quá lửa, quá tay muối, hoặc thiếu vị. Nguyên liệu càng hiếm khi được nấu, người nấu càng ít cơ hội để tay quen dần với nó, nên rủi ro nấu chưa tới hoặc nấu quá tay cũng cao hơn, bất kể nguyên liệu đó đắt đến đâu.

Một bữa cơm ngon bắt đầu từ những gì mình đã nấu nhiều lần

Nhìn theo cách này, một bữa cơm ngon không cần sơn hào hải vị, mà cần người nấu chọn đúng nguyên liệu tay mình đã thân quen. Một nồi cá kho nấu đúng công thức quen thuộc, một đĩa rau luộc chấm nước mắm pha đúng vị nhà mình, một nồi canh chua nấu theo đúng nhịp tay đã quen, tất cả đều có thể ngon hơn một món cầu kỳ mới nấu lần đầu. Điều này không có nghĩa nguyên liệu quý là thứ nên tránh, mà có nghĩa nếu muốn nấu ngon một nguyên liệu còn lạ tay, nên nấu thử vài lần trước ở bữa ăn thường, không đợi đến đúng bữa quan trọng mới lần đầu động đến nó.

Bài viết mâm cơm ít món nhưng nhiều yêu thương từng nói về việc một mâm cơm không cần nhiều món để đủ ấm áp. Đây là một góc khác của cùng một câu chuyện, không phải số lượng món hay sự nhớ khẩu vị từng người, mà chính sự quen tay với nguyên liệu giản dị mới là thứ âm thầm quyết định vị ngon mỗi ngày. Nó cũng gần với tinh thần trong bài mâm cơm Việt giản dị mà đủ đầy, rằng đơn giản không phải vì thiếu, mà vì đơn giản đã đủ, và đôi khi còn ngon hơn cả cầu kỳ.

Người làm vườn quen đất nhà mình, dù mảnh đất ấy chẳng phải đất quý, vẫn có thể trồng ra luống rau tươi nhất, vì tay đã hiểu đất qua bao mùa vụ. Bàn tay người nấu cũng vậy, nó ghi nhớ nguyên liệu nào mình đã đi cùng lâu nhất, chứ không ghi nhớ nguyên liệu nào đắt nhất. Có lẽ câu hỏi đáng dừng lại không phải bữa cơm hôm nay có gì quý, mà là mình đã nấu món đang bày trên mâm này bao nhiêu lần rồi.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao nguyên liệu đắt tiền đôi khi lại khó nấu ngon hơn nguyên liệu quen thuộc? Vì người nấu ít khi động tới nguyên liệu đó nên chưa quen tay canh lửa, canh giờ và nêm nếm đúng mức, trong khi nguyên liệu quen thuộc đã được nấu đi nấu lại rất nhiều lần.

Có phải nguyên liệu rẻ tiền lúc nào cũng ngon hơn nguyên liệu quý không? Không hẳn. Điều quyết định là mức độ quen tay của người nấu với từng loại nguyên liệu, không phải giá trị của nguyên liệu đó.

Làm sao để nấu ngon một nguyên liệu còn lạ tay? Nên nấu thử vài lần trước ở bữa ăn thường, thay vì để lần đầu tiên rơi đúng vào một bữa quan trọng.

Vì sao một bữa cơm giản dị đôi khi lại được ăn hết sạch hơn một bữa tiệc cầu kỳ? Vì món ăn quen thuộc thường được nêm nếm đúng tay, đúng vị, nên dễ ăn và dễ chịu hơn một món mới nấu lần đầu.

Có cần bỏ hẳn việc nấu nguyên liệu cao cấp không? Không cần. Chỉ cần hiểu rằng nguyên liệu quý cũng cần thời gian để tay quen, giống như bất kỳ nguyên liệu nào khác.